Het beeldende kunstenlandschap binnen tien jaar
Op 13 februari organiseert IBK (Initiatief Beeldende Kunsten) een Staten Generaal van de Beeldende Kunsten onder het motto: “Laten we niet passief de toekomst ondergaan maar ze actief proberen mee vorm te geven.”
Met het oog op een constructieve dialoog van actie en reactie, verzamelde het IBK statements in een publicatie. De toekomstvisie voor het veld van de professionele beeldende kunsten van Eva De Groote, programmator mediakunst in Vooruit, werd daarin opgenomen.
Andere statements sprokkelde IBK bij Bart Caron, Femke Snelting, Cel Crabeels, Bart De Baere, Joost Declercq, Simona Denicolai & Ivo Provoost, Chantal De Smet, Fran Devos, Dirk De Wit, Hans De Wolf, Edith Doove, Els Fiers, FoAM, Luk Lambrecht, Thérèse Legierse, Steven Op De Beeck, Els Opsomer, Auguste Orts, Adriaan Raemdonck, Els Roelandt, Dieter Roelstraete, Marc Schepers, Dirk Snauwaert, Hilde Van Gelder, Jan Van Woensel, Thibaut Verhoeven, Stammer Studio en Eva Wittocx. Meer statements blijven welkom via www.ibknet.be. Daar vind je ook praktische informatie over de Staten Generaal van de Beeldende Kunsten.
Hieronder lees je Eva De Grootes antwoord op de vraag: hoe zal het beeldende kunstenlandschap eruit zien binnen tien jaar?
Twee vaststellingen:
1 > Mediakunst heeft potentieel een verfrissende kracht voor de beeldende kunst
Bij het samenstellen van het programma mediakunst in Vooruit, is mijn eerste zorg de kwaliteit van het werk. Ook is de relevantie om het te tonen in een kunstencentrum belangrijker dan de vraag of het nu technologisch vernieuwend is of niet. Op die manier ben ik meer geïnteresseerd in mediakunst dan in ‘nieuwe-mediakunst’, waar technologische vernieuwing op zich voorop staat. Toch ben ik een enthousiast bezoeker van festivals en happenings voor kunst en technologie. Het zijn in mijn ondervinding interessante kruispunten om spannend nieuw werk te ontdekken. Het is een plaats met kaf en koren zoals steeds en overal, maar het is ook een plaats waar een aantal artiesten te vinden zijn die op de grens met beeldende kunst rondhangen en prikkelend werk maken. Soms behoren ze tot hun frustratie niet tot het officiële veld van de beeldende kunsten, soms wensen ze daar op pertinente wijze niet toe te behoren wegens ‘beeldende kunst is te geïnstitutionaliseerd’. Wat mij opvalt bij deze groep artiesten, is dat velen onder hen kunst een beetje een vies woord vinden. Ze noemen zichzelf liever activist, designer of programmeur. Anderen zouden best wel tot het beeldende kunstenveld willen behoren maar krijgen gewoon geen toegang omdat ze de ‘codes’ niet beheersen of omdat de curatoren niet geïnteresseerd zijn in werk dat groeit buiten het veld van de beeldende kunst. In elk geval worden er naar mijn mening in het veld van de mediakunst pertinente vragen gesteld over kunst en samenleving en huist er een potentieel zeer verfrissende kracht voor de beeldende kunst.
2 > De deuren tussen huizen voor beeldende kunst en kunstencentra zijn niet meer hermetisch gesloten Kunstencentra en musea komen op elkaars terrein. Open grenzen kunnen een grote verfrissende kracht hebben voor alle betrokken partijen. Kunstencentra waren tot een paar jaar terug zo goed als uitsluitend met podiumkunst bezig, met dingen die zich afspelen op een podium en eigenlijk ophouden te bestaan eens de voorstelling is afgelopen. Musea eerder met het omgekeerde, om het simpel te stellen: ze tonen objecten, en geen ‘vluchtige media’ zoals een voorstelling dat eigenlijk is. Het is natuurlijk duidelijk dat er intussen al ruis is gekomen op die tweespalt. Zo heeft bijvoorbeeld de videokunst zijn weg gevonden in het circuit van de beeldende kunst, en staan er al eens artiesten op het programma die ingrepen doen in de stad in plaats van een werk te onthullen in een museum. Kunstencentra van hun kant tasten de grenzen af van wat ‘levende kunst’ kan zijn en komen steeds vaker naast het podium terecht om andere vormen van kunst te tonen. En er is ook de grote uitdaging van zinvolle conservering van ‘live arts’. In Vooruit zijn we op dat vlak aan het onderzoeken hoe we een deel van ons programma kunnen archiveren. We bouwen aan een nieuw webplatform dat ons onder andere de kans moet bieden om buiten onze zalen door een muisklik ‘content’ aan te bieden. Terug naar de beginvraag. ‘Hoe zal het beeldende kunstenlandschap eruit zien binnen tien jaar?’ Wat mediakunst betreft, denk ik niet dat die nog als aparte discipline zal bestaan of dat er nog festivals voor kunst en technologie zullen plaatsvinden. Een deel van de groep ‘mediakunstenaars’ zal zijn weg vinden naar de ‘hardcore’ beeldende kunst, een ander deel zal zijn ding doen onder de noemer activisme of design. Nog een ander deel zal worden opgenomen binnen de ‘live arts’, de podiumkunsten die meer zullen doordrongen raken van de mogelijkheden die technologie te bieden heeft. Tegelijk met deze specialiseringstendens zal het fenomeen van ‘mediahopping’ nog feller doordringen in het kunstenlandschap in het algemeen. Artiesten bedienen zich gewoonweg van allerlei media en kunnen zo in verschillende soorten kunsthuizen terechtkomen. Zo komen we vanzelf aan bij de grenzen tussen beeldende kunst en kunstencentra. Ik denk en hoop dat we binnen tien jaar meer dan een paar kijkgaten zullen hebben. De grensgebieden zijn dan misschien wel al grote vruchtbare terreinen geworden voor de uitwisseling van ideeën over genregrenzen heen. Ik zou hierbij nu al een warm pleidooi willen houden voor de vruchtbare grond van het grensgebied.
