Les van de Eeuw. Voor god en vaderland
Onder de vlag van Toestanden, het Kritisch Forum van Vooruit, wordt een 4de editie opgezet van De Les van de Eeuw. Thema deze keer: voor god en vaderland.
Ver weg maar dankzij CNN zo dichtbij: Fatah, Likoed, Hamas, soennieten, sjiieten, Koerden… Niet zò ver weg: Servië/Montenegro/Bosnië, IRA, ETA, Lega Nord, … Zo vlakbij: de schietpartij in Antwerpen, de steekpartij in Oostende, de kloppartij in Aalst, de trouwpartij in St Niklaas … Er gebeurden en gebeuren bizarre dingen – en dat is zéér zacht uitgedrukt – in naam van (de eigen) god, vaderland en cultuur. Wat is dat toch met die bodem en dat bloed, met dat kruis en die hoofddoek?
“AVV-VVK”, of Alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor Kristus, het logo dat gebeiteld staat op de IJzertoren van Diksmuide, stond nog tot 1999 op de voorpagina van de kwaliteitskrant De Standaard. Nu is het verdwenen, tot ergernis van vele Vlaams-nationalisten.
Osama Bin-Laden terroriseert de wereld in naam van Allah, Bush bombardeert “in the name of God”. Dat is dan het nú na 9/11. Is de wereld er anders gaan uitzien na elf september? Zijn de beschavingen, de culturele identiteiten (opnieuw) aan het botsen?
Hoog tijd dat de, ondertussen 4de, Les van de Eeuw, met als ondertitel Voor god en vaderland (na Oorlog is geen kunst, Oorlog & Vrede en Democratie), dit keer focust op volk en natie, religie en cultuur, nationalisme en fundamentalisme. Want er luiden vele klokken.
Rik Coolsaet, professor buitenlandse politiek van de UGent, in Macht en waarden in de wereldpolitiek: “Heerste er aan het einde van de Koude Oorlog nog een sfeer van euforie, gaandeweg is de stemming volledig omgeslagen. Het overheersende kenmerk van de internationale politiek – wat bovendien lijkt af te stralen op de binnenlandse politiek – is vandaag onzekerheid. Die vertaalt zich in een gevoel van onveiligheid en wantrouwen. Zowel in de internationale als in de nationale politiek zijn polarisering en een Wij-tegen-Zij discours vandaag alomtegenwoordig. In de internationale betrekkingen lijkt er zich een duurzaam patroon van onvoorspelbare wisselingen van samenwerkingen en confrontatie aan te dienen. In de binnenlandse politiek en dit op alle continenten lijkt er zich nieuwe tegenstellingen aan te dienen tussen Wij-en-Zij, tussen moslims en niet-moslims, tussen oude en opkomende grootmachten, tegen de achtergrond van migratiestromen en terreuraanslagen.”
“Cultuur en religie vormen de taaiste ingrediënten van elke samenleving. Ze beklemtonen de verschillen tussen mensen en volken en de manier waarop ze die beleven. Ze leveren de grondstof voor eindeloze conflicten. Beschavingen belichamen daarentegen het gemeenschappelijke erfdeel van de mensheid. Ze zijn niet op het verleden maar op de toekomst gericht. In tegenstelling tot cultuur en religie is beschaving een kwestie van eenheid, niet van verscheidenheid. Beschavingen botsen niet, is de centrale stelling van deze anti-Huntington. Vanuit werelden van verschil smeden ze een gemeenschappelijke toekomst, die in tegenstelling tot zoveel onheils- en ondergangsprofeten geen natuurlijke grenzen erkent. Want beschaving is een kwestie van vooruitgang, niet van verval. Het is een vooruitgang die zelfs van culturen en religies hefbomen maakt van een nieuwe wereld.”, staat te lezen op de achterflap van Mark Heirmans intrigerende boek Beschavingen botsen niet. Mark Heirman is filosoof en publicist op het gebied van de internationale politiek, en tekstschrijver van premier Guy Verhofstadt.
Bij Politieke islam, 9/11 en jihad van Sami Zemni, UGent-professor en directeur van het Centrum voor islam in Europa, luidt het: “Na de aanslagen van 9/11, de moord op Theo Van Gogh of de aanslagen in Madrid is één zaak duidelijk: de islam staat in het middelpunt van de belangstelling. Soms wordt de islam gezien als de nieuwe vijand bij uitstek in een nakende botsing der beschavingen, soms wordt het gezien als onverenigbaar met de democratie en dus als een obstakel voor de integratie. Dit boek gaat in tegen de idee van een botsing der beschavingen. De conflicten, het geweld en de spanningen waar de islam deel van uitmaakt verwijzen naar algemene globaliseringprocessen. De islam is niet de centrale actor, ze stuurt deze processen helemaal niet maar is er afhankelijk van. De islam is in volle verandering, zowel in Caïro, Jakarta of Antwerpen, maar dit betekent niet dat we geen inspanning moeten leveren om de vele verschillende stromingen en tendensen van elkaar te onderscheiden.Dit boek wil dan ook de veelvuldige hedendaagse complexiteit en diversiteit van de islam analyseren en duiden door het fenomeen historisch en maatschappelijk te plaatsen om zo de hedendaagse problemen, conflicten en manifestaties van de islam beter te begrijpen.”
En waarom kiest Vooruit nu al de 4de keer op rij voor het format van “les” – zij het dat deze droge term, naar wij hopen, creatief wordt ingevuld. Misschien omdat we aangeboren naïef zijn en geloven dat de mens(heid) ooit es iets zal leren uit fouten en verleden. Zodat de uitspraak van de Duitse filosoof G.W.F. Hegel – “De geschiedenis leert ons uiteindelijk alleen dit, dat de mensen niets uit haar willen leren” – uit het grote citatenboek moge worden geschrapt. Dat moet toch es gaan lukken, want “de geschiedenis herhaalt zich keer op keer”, zoals de befaamde oorlogsjournalist Robert Fisk ooit es zei. En zelfs ezels stoten zich geen tweemaal aan dezelfde steen.
Les van de Eeuw: Voor god en vaderland, Theaterzaal, 14 maart, 14.00 & 20.00, gratis. Met Rik Coolsaet, Marc Reynebeau, Selahattin Kocak en Guido Fonteyn om 14.00; Yves Desmet, Etienne Vermeersch, Mark Heirman, Sami Zemni, Tarik Fraihi en Bart De Wever om 20.00.
Selectieve leeslijst:- Rik Coolsaet, Macht en waarden in de wereldpolitiek – Actuele vraagstukken in de internationale politiek (Academia Press, 2006).
- Mark Heirman, Beschavingen botsen niet, In de tang tussen religie & cultuur (Houtekiet, 2006)
- Sami Zemni, Politieke islam, 9/11 en jihad (Acco, 2006)
