Wat wij een voorstelling noemen, is dat niet noodzakelijk voor de kunstenaar zelf
Kunstencentra hebben al jarenlang een ‘multidisciplinaire’ opdracht. Ze vergaarden vaak heel wat ervaring met het programmeren en produceren van interdisciplinaire kunst. Toch blijkt dat ook voor hen geen evidentie. Pasklare recepten zijn er niet om bij interdisciplinaire producties, ‘hybriden’ en performances het publiek met het juiste verwachtingspatroon in de zaal te krijgen. STUK in Leuven en Vooruit in Gent zijn kunstencentra met hoofdzakelijk een podiumtraditie, maar met toenemende aandacht voor disciplines als beeldende kunst, live art, mediakunst. De redactie van Courant (Vlaams Theater Instituut) sprak met vier programmatoren van deze huizen: Tom Bonte (podiumkunst) en Eva De Groote (mediakunst) van Vooruit, en Eva Wittocx (beeldende kunst) en Els De Bodt (podiumkunst) van STUK. Een voorsmaakje van het artikel, dat medio februari beschikbaar is in Courant#84.
Courant: Waar liggen de grootste moeilijkheden bij ‘hybride’ artistieke praktijken? Niet zozeer bij de kunstenaar, zo lijkt het. Die doet zijn/haar ding in steeds wisselende omstandigheden. Maar tegelijk dagen ze instituties uit want daar zijn de procedures zodanig ingesleten dat er problemen ontstaan. (...)
Tom Bonte: ‘In principe willen instituties vaak wel mee, maar in de praktijk wordt het een probleem waar ze een publiek vertegenwoordigen. Als je wilt communiceren, dan moet je labels plakken en dan wordt het moeilijk. Ikzelf zou zoveel mogelijk de term “theater” gebruiken voor alles wat je binnen zo’n context kunt presenteren: van Needcompany tot wat we “performance” noemen. Voor mij is dat allemaal “theater”. Maar vaak is het publiek het daarmee niet eens. Mensen zijn dan teleurgesteld.’
Els De Bodt: ‘Communicatie is inderdaad het grote probleem. Ik krijg soms mails van mensen die zeggen dat ze naar een voorstelling zijn geweest die aangekondigd werd onder de noemer “dans”, maar dat ze geen dans gezien hebben (...)
Eva De Groote: ‘Het woord “performance” blijkt in Vlaanderen een curieuze betekenis te hebben. Hier hebben we het eerder over hybride podiumkunst, maar in het buitenland associëren ze dat heel sterk met de live traditie in de beeldende kunst.’ (...)
Els De Bodt: ‘We spreken ook over voorstellingen waarbij op voorhand heel onduidelijk is hoe die eruit gaan zien. Bij bijvoorbeeld Guy Cassiers is dat anders; die werkt binnen een duidelijk kader. Er is anderhalf jaar op voorhand een mooie samenvatting beschikbaar, omdat men bijna altijd van een (bestaande) tekst vertrekt. Over de hybriden hebben we op voorhand vaak weinig of geen informatie.’
Tom Bonte: ‘Ook als het werk af is, blijft het moeilijk omdat het weinig narratief is. Welke kapstok heb je? “Mette Edvartsen simuleert een bankoverval en beweegt zijdelings over het podium.” Dat zegt niets. Je bent dus gedwongen om een abstracte taal te gebruiken. Maar algemeen stemt de toekomst me hoopvol. De volgende generaties zullen gemakkelijker dan wij omgaan met die hybridisering, omdat die maatschappelijk verankerd is. Informatie komt allang niet meer langs één kanaal, maar via verschillende sporen tegelijk. De kunst pikt daarop in, stimuleert dat. De keerzijde is wel dat mensen in zo’n flitsende samenleving afleren om aandachtig te kijken.’
Courant: Kunnen de podiumkunsten wat discursieve omkadering betreft niet leren van de sector van de beeldende kunst? Bespelen musea – in vergelijking met podiumhuizen – niet meer het hele gamma van labels en slogans tot catalogi, leeshoeken met documentatie,...
Eva De Groote: ‘Dat frustreert me wel, maar we hebben te weinig mogelijkheden om daarop in te spelen. Het is niet eenvoudig om voor veel kleine podiumvoorstellingen hetzelfde type van inspanning waar te maken als voor grote tentoonstellingen. Maar als voorstellingen gebundeld worden, zoals op festivals, kun je misschien wel een tandje bijsteken.’ (...)
