Vooruit-exe

“Ik wil een theater dat helder is zonder stom te zijn, dat duidelijk is zonder moraliserend te zijn, dat amoreel is zonder schroom, dat begrijpelijk is zonder kinds te zijn, dat zegt wat het op zijn lever heeft, dat niet verhult maar onthult, dat storend werkt, dat een politieke daad is, dat agressief is, dat me waanzinnig aan het huilen maakt, dat me uitzinnig aan het lachen brengt, dat adembenemend reëel is, dat me ondersteboven gooit, dat me de keel dichtknijpt, dat me niet met rust laat, dat me gelukkig maakt, dat schijt heeft aan academische ethica, estethica, phonetica en logica, dat zijn eigen logos is, dat persoonlijk en exemplarisch is. Dat de waarheid is. En de waarheid ligt niet in het midden.” Wim Van Gansbeke in Etcetera, jg.1, nr 1, januari 1983, p.53.

Op 16 februari 2008 overleed theatercriticus Wim Van Gansbeke. Met dwingende radiostem en scherpe pen bracht hij meer dan twintig jaar verslag uit over het wel en wee van de podiumkunsten. Sinds hij zwijgt, heeft de theaterkritiek een belangrijke stem verloren. Een groep vrienden van Wim, die eerder zijn sonnetten publiceerde, geeft de theatercriticus weer een stem in een nieuwe uitgave. Op 26 augustus 2010 zal een boek verschijnen over de theaterkritiek van Wim Van Gansbeke met als hoofdbrok een uitgebreide bloemlezing van zijn theaterrecensies voor De Morgen en het radioprogramma Happening. Theaterjournalist Wouter Hillaert plaatst het werk van Van Gansbeke in het perspectief van de evoluerende theaterkritiek. Het theaterboek met de voorlopige titel Stomp niet af, stomp terug heeft een beperkte oplage. Wie belangstelling heeft voor deze bijzondere uitgave, kan alvast een exemplaar reserveren.

Afgelopen weekend is Wim Van Gansbeke op 70-jarige leeftijd overleden. Van Gansbeke was, zoals u vandaag in De Morgen en De Standaard kan lezen, een monument in het Vlaamse theaterlandschap. Als criticus heeft hij als geen ander, zijn collega’s zullen dat graag bevestigen, de generatie theatermakers van de jaren 80 mee opgejaagd en gevormd tot de hemelbestormers die ze geworden zijn. Daarnaast heeft hij zijn publiek, eerst op de radio en later in de krant, geleerd om hard, hevig en kritisch te zijn. Hij was zelf mateloos scherp en erudiet, iemand die ons jonge(re) liefhebbers verplichtte om méér te zien en te lezen, beter te formuleren, opnieuw te gaan kijken. Soms maakte hij een voorstelling zo grondig af, dat we besloten om toch te gaan kijken om te zien hoe erg het was en daaruit dan weer te leren. Ramptoerisme in theater, het bestaat. Ongeveer alles wat ik weet over theater heb ik van hem geleerd, van opzij, door te luisteren, te lezen, af en toe tegen te spreken en hem op gezette tijd een Duvel toe te schuiven. Hij was een gulzig mens in alle betekenissen van het woord en hij heeft ook zo geleefd. Twee weken geleden op zijn verjaardagsfeest was zijn lijf al bijna helemaal weggegaan, maar zijn geest was nog altijd even helder, dwars en alert. De laatste jaren, ook toen zijn kanker al ver gevorderd was, begroette hij zijn vrienden altijd met een vrolijke “Tiens, gij leeft nog ?”. Nee dus.

“Sinds tien jaar ontbreekt het de theatermakers aan de moed om te doden, aan wagen de verworven stijl meedogenloos achter zich te laten. Kunst die naam waardig gedijt niet op harmonie maar op radicale breuken. Al de rest is min of meer acceptabele vrijetijdsbesteding.” (Wim Van Gansbeke – 2007 ter gelegenheid van 40 jaar Malpertuis)